thumb|225px|Achterglasschilderij "H. Barbara" (tweede helft 18de eeuw) in het Museum für Volkskultur te Waldenbuch miniatuur|Achterglasschildering van Calliope door Sophie Rude-Frémiet voor een deurpaneel van de bibliotheek in het Brusselse hof van Arenberg, het huidige Egmontpaleis, collectie KU Leuven Achterglasschildering is een uiterst broze schildertechniek waarbij direct op glas wordt geschilderd. Als het schilderij gereed is, wordt het geheel omgekeerd zodat men door het glas naar de afbeelding kijkt. De techniek heeft als voordeel, dat de achtergrond (bijvoorbeeld een landschap) als laatste kan worden geschilderd, als het ware over de voorgrond heen. De voorgrond hoeft dus niet eerst gedoodverfd te worden, zoals bij het schilderen op doek of op paneel.

Een achterglasschilderij geeft een (letterlijk) platte afbeelding. Het geeft hierdoor de indruk een tekening, of een foto van een schilderij te zijn.

Door de breekbaarheid ervan zijn er weinig werken bewaard gebleven.

De techniek staat ook bekend als (verre) églomisé, naar Jean-Baptiste Glomy (1711-1786), die populariseerde; hij paste het vooral toe met bladgoud als achtergrond.

Geschiedenis De techniek is al bekend in de Klassieke oudheid, en kende een eerste bloeitijd in de opkomende christelijke werken in het middeleeuwse Europa. Nadat een blad bladgoud op een glas werd gelegd, werd in het bladgoud een figuratieve tekening getrokken, die nadien werd beschilderd in één of meerdere kleuren. De afbeelding kwam dan in contrast met de gouden achtergrond en het glas.

Cennino Cennini (ca. 1360-1427) beschreef deze methode in zijn Handboek van de kunstenaar.

Via handelsroutes waaierde de techniek uit naar Azië.

In de 20e eeuw maakten leden van Der Blaue Reiter, zoals Franz Marc en de Duits-Nederlandse Heinrich Campendonk, ook achterglasschilderijen.

België In België waren Oostende en later Antwerpen de centra waar deze techniek een grote verspreiding kende. Hierbij springen namen naar voor zoals de Oostendse maritieme schilders Wenzeslaus Wieden (1769-1814), François Mesure (1772-1860), Petrus Nefors (1790-1876) en Petrus Weyts (1799-1855). Deze laatste verhuisde in 1838 naar Antwerpen en zette daar, samen met zijn broer en kinderen, deze traditie verder.

Ook Floris Jespers maakte vele achterglasschilderijen, vooral met clowns als onderwerp.

China De eerste vermeldingen komen voor in de inventarissen van giften van Europese monarchen aan keizer Qianlong in het begin van de 18e eeuw (toen het vlak glas nog onbekend was in China). Via het Kantonsysteem kwam er een uitwisseling van achterglasschilderijen op gang tussen Europa en China. die duurde tot aan de opiumoorlogen in het midden van de 18e eeuw. Daarna werd het een louter Chinese aangelegenheid.

Japan In de Edoperiode (1603-1868) kwam - via China - deze glaskunstvorm naar Japan. Vanaf het midden van de 19e eeuw maakten Japanse kunstenaars kleurrijke achterglasschilderijen met Japanse motieven.

Klassieke methode

Kies de glasplaat (dikte, soort, grootte) Breng een kleefmiddel aan op basis van gelatine op de achterzijde van de glasplaat Bedek het met een gouden (of zilveren) blad en laat het drogen Polijst vervolgens het bladgoud waardoor het hard gaat glanzen Graveer de tekening in het blad Schilder het geheel in een of meerdere kleuren.

Recentere methode Maak een tekening of afbeelding leg de glasplaat er over en schilder van de contouren Eerst de details en de schaduwpartijen invullen. Uiteindelijk de achtergrond eroverheen schilderen.

Lijst van werken

Het Museum aan de Stroom (MAS) in Antwerpen bevat een belangrijke verzameling van maritieme achterglasschilderijen. In de Sint-Annakapel in de Sint-Leonarduskerk (Zoutleeuw) is een achterglasschildering aanwezig: 'Lanssteek van Longinus', uit het midden van de 16e eeuw. Op de zijpanelen zijn de overledenen afgebeeld. Het wordt het memento Van Strijroeij genoemd. Buitenscene, Muziek, Poëzie, c. 1760, 80 × 51,3 cm, Rijksmuseum, Amsterdam Fazanten en pioenrozen, c. 1750, 80 x 60 cm, Chinees paviljoen van het Koninklijk domein Drottningholm, Stockholm Supercargo John Pike, c.1743, 104 × 62 cm, Scheepvaartmuseum (Stockholm) Twee vrouwen in een interieur, c. 1790, 39 × 52,5 cm, American Museum and Gardens, Claverton (Bath). Vrouw met Parasol aan de rivieroever, Meiji Era, Hamamatsu stedelijk kunstmuseum

Zie ook Anna Barbara Abesch In het Vitromuseum Romont in Zwitserland (https://vitromusee.ch) is een vleugel gewijd aan achterglasschilderkunst Zie een voorbeeld op wikihow om de verschillende stappen te begrijpen.

Galerij

Categorie:Schildertechniek Categorie:Glaskunst